مانیتورینگ آپتایم سایت: چرا لازم است و چطور از امروز شروع کنیم

پاسخ کوتاه

مانیتورینگ آپتایم یعنی یک سرویس مستقل در فاصله‌های منظم سایت شما را باز می‌کند و اگر باز نشد یا خیلی کند بود، به شما خبر می‌دهد. بدون آن، معمولاً اولین کسی که از قطعی باخبر می‌شود مشتری است. شروع کار ساده است: آدرس سایت، یک راه دریافت هشدار و یک گزارش ماهانه.

خیلی از صاحبان کسب‌وکار وقتی می‌فهمند سایتشان از دسترس خارج شده که مشتری پیام می‌دهد «سایت‌تون باز نمی‌شه». تا آن لحظه ممکن است چند ساعت گذشته باشد و سفارش‌ها، فرم‌های تماس یا بازدیدهای تبلیغاتی پولی از دست رفته باشند.

در یازیاپ برای همه‌ی پروژه‌هایی که تحویل می‌دهیم و آدرس سایت زنده‌شان ثبت شده، بررسی خودکار دسترس‌پذیری و سرعت انجام می‌شود و حدود ۳۰ روز پس از تحویل یک گزارش سلامت رایگان برای کارفرما فرستاده می‌شود. همین تجربه ما را به ساخت سرویس مستقل «مانیتورینگ آپتایم» رساند.

آپتایم دقیقاً یعنی چه؟

آپتایم درصد زمانی است که سایت در دسترس بوده است. اگر سایتی در یک ماه سی‌روزه مجموعاً هفت ساعت و دوازده دقیقه قطع باشد، آپتایم آن حدود ۹۹ درصد است. ۹۹ درصد عدد خوبی به نظر می‌رسد، ولی برای فروشگاه اینترنتی یعنی چند ساعت فروش ازدست‌رفته در ماه.

مهم‌تر از عدد آپتایم، الگوی قطعی است. ده قطعی یک‌دقیقه‌ای پراکنده با یک قطعی هفت‌ساعته در شب جمعه خیلی فرق دارد. مانیتورینگ این الگو را نشان می‌دهد و کمک می‌کند علت را پیدا کنید: هاست ضعیف، به‌روزرسانی ناموفق، حمله یا تمام شدن تمدید دامنه.

چه چیزهایی باید پایش شوند؟

حداقل سه چیز: آیا سایت باز می‌شود، چقدر طول می‌کشد تا جواب بدهد، و آیا HTTPS و هدرهای امنیتی درست کار می‌کنند.

در دسترس بودن ساده‌ترین بررسی است: آیا صفحه با کد موفق جواب می‌دهد یا خطا. ولی سایتی که باز می‌شود و ده ثانیه طول می‌کشد، عملاً برای مشتری قطع است. برای همین زمان پاسخ هم باید ثبت شود تا روند کند شدن را پیش از تبدیل به مشکل ببینید.

گواهی HTTPS هم تاریخ انقضا دارد. اگر تمدید خودکار گواهی به هر دلیلی کار نکند، مرورگر صفحه‌ی هشدار امنیتی نشان می‌دهد و بیشتر بازدیدکنندگان برمی‌گردند. بررسی هدرهای امنیتی پایه هم نشان می‌دهد تنظیمات سرور بعد از یک تغییر خراب نشده است.

اگر فروشگاه دارید، صفحه‌ی اصلی کافی نیست. صفحه‌ای مثل سبد خرید یا صفحه‌ی محصول را هم پایش کنید، چون ممکن است صفحه‌ی اصلی از کش سرو شود و قسمت پویا خراب باشد.

• در دسترس بودن و کد پاسخ
• زمان پاسخ و روند آن در طول ماه
• اعتبار گواهی HTTPS
• هدرهای امنیتی پایه
• یک صفحه‌ی پویا مثل سبد خرید، نه فقط صفحه‌ی اصلی

هشدار را به چه کسی و چطور بفرستیم؟

هشداری که کسی نبیند، فایده ندارد. ایمیل برای گزارش خوب است، ولی برای قطعی فوری معمولاً دیر خوانده می‌شود. هشدار تلگرامی یا پیامکی به شخصی که واقعاً می‌تواند کاری بکند، مثل پشتیبان فنی یا خودتان، مؤثرتر است.

یک قانون ساده تعریف کنید: وقتی هشدار آمد، چه کسی در چند دقیقه بررسی می‌کند و اگر مشکل از هاست بود، با چه کسی تماس می‌گیرد. مانیتورینگ فقط خبر می‌دهد؛ رفع مشکل یک کار جداگانه است که باید از قبل برایش برنامه داشته باشید، مثلاً با یک قرارداد نگهداری.

از کجا شروع کنیم؟ سه مسیر

مسیر اول ابزارهای رایگان عمومی است که برای یک سایت شخصی کافی‌اند، ولی معمولاً گزارش فارسی و تفسیر ندارند و ممکن است از ایران به‌درستی کار نکنند. مسیر دوم سرویس مانیتورینگ با گزارش ساده است، مثل مانیتورینگ آپتایم یازیاپ که برای یک سایت از ۴۹٬۰۰۰ تومان در ماه شروع می‌شود. مسیر سوم قرارداد نگهداری است که مانیتورینگ و رفع مشکل را با هم دارد.

اگر چند سایت دارید یا آژانس هستید، پلن‌های چندسایتی هزینه‌ی هر سایت را پایین می‌آورند. پلن آژانس یازیاپ امکان گزارش با برند خود شما برای مشتری‌هایتان را هم دارد.

مانیتورینگ چه کاری نمی‌کند؟

مانیتورینگ مشکل را رفع نمی‌کند و به کد یا سرور شما دسترسی ندارد. فقط از بیرون، مثل یک بازدیدکننده، سایت را بررسی می‌کند. این یک مزیت امنیتی است، چون لازم نیست هیچ رمزی به سرویس بدهید؛ ولی یعنی برای رفع مشکل به پشتیبان فنی نیاز دارید.

مانیتورینگ جای ممیزی امنیتی را هم نمی‌گیرد. سایتی که در دسترس است ممکن است آسیب‌پذیری جدی داشته باشد. اگر نگران امنیت هستید، یک ممیزی یک‌باره را در کنار مانیتورینگ در نظر بگیرید.

وقتی هشدار قطعی آمد، چه کنیم؟

هشدار فقط نیمی از کار است؛ از قبل مشخص کنید چه کسی، با چه ترتیبی و از کجا مشکل را بررسی می‌کند.

بسیاری از کسب‌وکارها مانیتورینگ راه می‌اندازند، اما وقتی اولین هشدار ساعت دو بامداد می‌رسد، کسی نمی‌داند باید چه کار کند. یک دستورالعمل کوتاه یک‌صفحه‌ای این مشکل را حل می‌کند: هشدار برای چه کسی می‌رود، اگر او در دسترس نبود نفر بعدی کیست، و دسترسی به هاست، دامنه و پنل مدیریت کجا نگهداری می‌شود.

اولین قدم بعد از هشدار، تأیید مشکل است. گاهی قطعی فقط از یک نقطه‌ی جغرافیایی دیده می‌شود یا چند ثانیه طول می‌کشد. سرویس پایشی که از چند نقطه بررسی می‌کند و فقط بعد از تکرار خطا هشدار می‌دهد، جلوی هشدارهای بی‌مورد را می‌گیرد؛ هشدارهای بی‌مورد زیاد باعث می‌شوند تیم بعد از مدتی همه را نادیده بگیرد.

قدم دوم پیدا کردن لایه‌ی مشکل است: دامنه منقضی شده؟ گواهی SSL تمام شده؟ سرور پاسخ نمی‌دهد؟ یا فقط یک صفحه خطا می‌دهد؟ پایش جداگانه‌ی هر کدام از این لایه‌ها، زمان پیدا کردن علت را کوتاه می‌کند.

بعد از رفع مشکل، یک یادداشت کوتاه بنویسید: چه شد، چقدر طول کشید و چه کاری جلوی تکرارش را می‌گیرد. چند یادداشت از این دست، بعد از چند ماه نشان می‌دهند کدام بخش زیرساخت شما بیشتر نیاز به توجه دارد.

• فرد مسئول و نفر جایگزین
• محل امن نگهداری دسترسی‌ها
• تأیید از چند نقطه پیش از هشدار
• یادداشت کوتاه بعد از هر قطعی

پایش را از کجا شروع کنیم؟

از صفحه‌ی اصلی و صفحه‌ای که پول درمی‌آورد شروع کنید؛ سپس انقضای دامنه و گواهی SSL را اضافه کنید.

لازم نیست روز اول همه‌ی صفحات سایت را زیر نظر بگیرید. اولویت با صفحه‌ی اصلی، صفحه‌ی پرداخت یا فرم سفارش، و هر صفحه‌ای است که اگر از کار بیفتد مستقیم فروش یا تماس مشتری قطع می‌شود. بعد از آن، تاریخ انقضای دامنه و گواهی SSL را به پایش اضافه کنید؛ این دو مورد ساده، دلیل بسیاری از قطعی‌های کاملاً قابل پیشگیری‌اند.

وقتی این پایه چند هفته کار کرد، سرعت پاسخ صفحات را هم دنبال کنید. سایتی که از دسترس خارج نشده ولی ده ثانیه طول می‌کشد تا باز شود، برای مشتری تفاوت چندانی با سایت قطع‌شده ندارد. گزارش ماهانه‌ی در دسترس بودن و سرعت، پایه‌ی خوبی برای گفت‌وگو با تیم میزبانی یا پشتیبانی است.

اگر سایت شما بخشی از کسب درآمد روزانه است، پایش از فاصله‌ی کوتاه‌تر و از چند نقطه، و هشدار پیامکی علاوه بر ایمیل، ارزش هزینه‌ی بیشترش را دارد.

سؤال‌های پرتکرار

قدم بعدی

صفحه‌ی مانیتورینگ آپتایم را ببینید و یک سایت را برای شروع معرفی کنید. اگر می‌خواهید هم پایش و هم رفع مشکل را یک‌جا داشته باشید، پلن‌های نگهداری و پشتیبانی را مقایسه کنید.